Ceny materiałów hutniczych przestały zależeć wyłącznie od kursu walut i stawek transportu. Od 2023 roku na rynek wpływa nowy mechanizm klimatyczny, który zmienia kalkulację przy imporcie stali i wyrobów pochodnych. W przypadku takich produktów jak drut spawalniczy różnice potrafią sięgać kilkunastu procent. Czy przy podobnej cenie nadal opłaca się sprowadzać materiał z zagranicy, czy lepiej postawić na produkcję krajową? Sprawdź, jak CBAM oddziałuje na koszt zakupu i wybierz rozwiązanie, które zabezpieczy Twoją firmę przed dodatkowymi obciążeniami.
Podatek CBAM – co to jest?
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), czyli graniczny podatek węglowy, to instrument wprowadzony przez Unię Europejską w celu wyrównania obciążeń związanych z emisją gazów cieplarnianych. Mechanizm nakłada opłaty na importowane towary o wysokim śladzie węglowym, z uwzględnieniem emisji dwutlenku węgla powstałej podczas ich wytwarzania. W praktyce CBAM ma ograniczać zjawisko przenoszenia produkcji towarów wysokoemisyjnych wprowadzanych na rynek UE do państw z łagodniejszymi regulacjami klimatycznymi.
System działa równolegle do EU ETS, który obejmuje producentów z Unii. Wprowadzenie CBAM ma zapewnić, że podmioty spoza Wspólnoty ponoszą porównywalne obciążenia jak przedsiębiorstwa działające na jej terenie. Celem jest wsparcie czystszej produkcji przemysłowej oraz zmniejszenie ryzyka tzw. ucieczki emisji.
CBAM – rozporządzenie
Podstawą prawną CBAM jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956. Akt ten ustanawia unijny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 i szczegółowo opisuje system oraz sposób raportowania CBAM. Dokument określa, kto może dokonywać zgłoszeń, jakie dane należy przedstawić oraz jak przebiega rozliczenie certyfikatów.
Przepisy wskazują również, że przywóz towarów objętych CBAM wiąże się z dodatkowymi obowiązkami regulacyjnymi związanymi z importem. Odpowiedzialność spoczywa na importerach lub ich przedstawicielach, a naruszenia wiążą się z sankcjami administracyjnymi.
CBAM – kogo dotyczy? Lista towarów
Regulacje obejmują importerów sprowadzających produkty z sektorów objętych CBAM oraz – w określonych przypadkach – ich przedstawicieli celnych działających w imieniu tych podmiotów. Lista została określona w rozporządzeniu CBAM i koncentruje się na sektorach energochłonnych. Obecnie mechanizm obejmuje m.in.:
- żelazo i stal – surowce, pręty, rury, elementy konstrukcyjne;
- aluminium – blachy, profile, folie;
- nawozy – wyroby chemiczne;
- cement i klinkier;
- energię elektryczną;
- wodór.
W tych sektorach emisje CO2 powstające podczas produkcji należą do najwyższych w przemyśle. Jeśli drut spawalniczy wytwarzany jest z importowanej stali objętej mechanizmem, obowiązki wynikające z CBAM mogą pojawić się już na etapie przywozu surowca na teren Unii.
CBAM – od kiedy obowiązuje?
CBAM wprowadzono etapami. Od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. obowiązywał okres przejściowy. Importerzy składali w tym czasie sprawozdania CBAM i raportowali emisje wbudowane w towary importowane, bez konieczności zakupu certyfikatów. Etap ten służył przygotowaniu rynku do pełnych rozliczeń.
Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje faza docelowa. Przywóz towarów objętych CBAM jest możliwy wyłącznie przez upoważnionego zgłaszającego, a przedsiębiorcy mają obowiązek zakupu i umarzania certyfikatów odpowiadających emisjom przypisanym do importowanych produktów. Pierwsza roczna deklaracja CBAM za 2026 rok oraz umorzenie odpowiedniej liczby certyfikatów będą wymagane do 31 maja 2027 r.
Czym CBAM różni się od tradycyjnego cła?
Cło ma charakter fiskalny i ochronny. Jego stawka wynika z taryfy celnej i zasila budżet państwa lub Unii. Natomiast CBAM służy wyrównaniu kosztów emisji gazów cieplarnianych i nie pełni funkcji protekcyjnej w klasycznym rozumieniu. Mechanizm odnosi się do śladu węglowego przypisanego do określonych kategorii produktów, a nie do samego faktu importu.
W praktyce importer może ponosić jednocześnie należności celne oraz obowiązek zakupu i umorzenia certyfikatów CBAM, jeśli sprowadza towary objęte tym mechanizmem. Wysokość rozliczenia zależy od poziomu emisji wbudowanych w daną partię produktu.
CBAM 2026 – jak wpływa na ceny drutu?
Od 2026 roku importerzy towarów objętych CBAM są zobowiązani do zakupu i umarzania certyfikatów odpowiadających emisjom powstałym przy wytworzeniu surowca. W przypadku drutu stalowego koszt importu może wzrosnąć, zwłaszcza gdy materiał pochodzi z państw o wyższym udziale paliw kopalnych w miksie energetycznym. Skala podwyżki zależy od poziomu emisji przypisanych do danej partii oraz aktualnej ceny uprawnień w systemie EU ETS.
Warto pamiętać, że CBAM wpływa na ceny poprzez obowiązek rozliczenia emisji, a nie poprzez zmianę parametrów technicznych produktu. Przy zbliżonych stawkach rynkowych część przedsiębiorstw rozważa zakup materiału wytwarzanego na terenie Unii, który nie podlega rozliczeniu emisji na granicy.
Jakie korzyści daje drut spawalniczy produkowany w Polsce?
Krajowy drut spawalniczy daje przede wszystkim większą kontrolę nad procesem produkcji i powtarzalnością parametrów. Stały skład chemiczny, jednolite miedziowanie oraz zgodność z normami UE przekładają się na stabilny łuk i równomierną spoinę. Producent działający w Polsce zapewnia europejskie atesty, precyzyjne znakowanie materiału oraz szybki kontakt. Krótszy łańcuch dostaw oznacza również sprawniejszą realizację zamówień i mniejsze ryzyko przestojów.
W Tysweld produkujemy drut z europejskiej walcówki i mamy bezpośredni wpływ na jakość surowca oraz przebieg całego procesu wytwarzania. W naszej ofercie znajdują się m.in. odmiany SG2 i SG3. Każda partia jest objęta kontrolą zgodną z normami UE, a w razie pytań zapewniamy szybkie wsparcie techniczne bez pośredników.
Obecnie przy wyborze dostawcy liczy się również rachunek ekonomiczny. Cła oraz rozliczenia emisji w ramach CBAM podnoszą koszt drutu sprowadzanego spoza UE. Jeśli stal pochodzi z kraju o wyższym śladzie węglowym, importer musi doliczyć zakup certyfikatów i uwzględnić dodatkowe formalności. To sprawia, że cena importu coraz częściej zbliża się do poziomu wyrobów produkowanych w Polsce.
Gdy różnice cenowe są niewielkie, większego znaczenia nabierają kwestie organizacyjne – stałe warunki współpracy, brak dodatkowych rozliczeń na granicy oraz szybsze dostawy. Właśnie dlatego drut, który produkujemy w Tysweld, jest rozsądną alternatywą dla materiału z importu. Zobacz, jak możesz zyskać wysokiej jakości drut w korzystnej cenie!
FAQ:
1. CBAM – jakie towary obejmuje?
Mechanizm dotyczy wybranych sektorów energochłonnych, takich jak żelazo i stal, aluminium, cement, nawozy, energia elektryczna oraz wodór. Towary objęte mechanizmem CBAM to przede wszystkim surowce i półprodukty o wysokim śladzie węglowym, importowane spoza Unii Europejskiej.
2. Dlaczego sama cena za kilogram drutu nie pokazuje realnego kosztu zakupu?
Kwota widniejąca w ofercie nie uwzględnia wszystkich obciążeń związanych z importem. Do ceny podstawowej mogą dojść cła, transport, kurs walut oraz rozliczenia emisji w ramach CBAM. Ostateczny koszt zależy również od formalności administracyjnych i ewentualnych opóźnień w dostawach, dlatego porównywanie wyłącznie stawki za kilogram bywa mylące.
3. Dlaczego realny koszt drutu to nie tylko zakup, ale też efektywność pracy na produkcji?
Parametry drutu wpływają na stabilność łuku, ilość odprysków oraz zużycie podzespołów podajnika. Materiał o powtarzalnym składzie i właściwym miedziowaniu ogranicza przestoje oraz liczbę poprawek spoin. Wydajność pracy spawaczy, tempo realizacji zleceń i mniejsza liczba reklamacji mają bezpośredni wpływ na całkowity koszt projektu.
Źródła:
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r. ustanawiające mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2
Wytyczne dotyczące wdrożenia CBAM dla importerów przywożących towary do UE (https://taxation-customs.ec.europa.eu/document/download/bc15e68d-566d-4419-88ec-b8f5c6823eb2_pl?filename=TAXUD-2023-01189-01-00-PL-TRA-00.pdf)